निवडणूक आयोगाच्या विश्वासार्हतेवरून वादळ: ‘Jantar Mantar 2.0’ ची हाक आणि ऑनलाइन ‘Protest Season 2’ ची चर्चा

भारतातील निवडणूक आयोगाच्या (EC) विश्वासार्हतेवर गंभीर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाल्याने देशात मोठे वादळ निर्माण झाले आहे. नागरिकांनी ‘Jantar Mantar 2.0’ आणि ‘Protest Season 2’ च्या नावाखाली ऑनलाइन आणि ऑफलाइन दोन्ही स्तरांवर मोठ्या प्रमाणात एकत्र येण्यास सुरुवात केली आहे. ‘ज्ञानश अंकल अभी राजीनामा देऊ नका’ (Gyanesh uncle abhi resign mat karo) ही घोषणा, जी खरं तर निवडणूक आयुक्त ज्ञानश कुमार यांच्या कार्यपद्धतीवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करते, सध्या चर्चेचा विषय बनली आहे. जंतर मंतरवर 'ज्ञानश विरोधी' आंदोलनावर नुकत्याच झालेल्या तीन तासांच्या कारवाईमुळे पोलिसांच्या दडपशाहीचा मुद्दाही ऐरणीवर आला आहे, ज्यामुळे आंदोलक आणि नागरिकांमध्ये असंतोष वाढला आहे. या सगळ्या घटनांमुळे निवडणूक प्रक्रियेच्या पावित्र्याबद्दल चिंता वाढली आहे आणि लोकशाही मूल्यांवर त्याचा परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.

या व्यापक असंतोषाला निवडणूक आयोगातील अंतर्गत मतभेद कारणीभूत ठरले आहेत. गेल्या दहा महिन्यांत दोन निवडणूक आयुक्तांनी, सुखबीर सिंग संधू आणि विवेक जोशी यांनी आयोगाच्या अनेक निर्णयांवर तब्बल १४ वेळा लेखी आक्षेप नोंदवला आहे. ही आकडेवारी आयोगाच्या कारभारात गंभीर त्रुटी असल्याचे दर्शवते. यामुळे केवळ नागरिकांमध्येच नाही, तर राजकीय वर्तुळातही चिंता वाढली आहे. एम.ए. बेबी यांनी पश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांना पत्र लिहून निवडणूक आयोगाची विश्वासार्हता कायम ठेवण्यासाठी विरोधी पक्षांनी एकत्र येऊन लढा देण्याचे आवाहन केले आहे. या घडामोडी भारतीय लोकशाहीच्या भविष्यासाठी महत्त्वाच्या असून, निवडणूक आयोगाची स्वायत्तता आणि निष्पक्षता टिकवणे हे देशाच्या लोकशाही मूल्यांसाठी अत्यंत आवश्यक आहे.